Instalacja fotowoltaiczna to układ składający się z paneli słonecznych (modułów PV), falownika (inwertera) oraz okablowania i systemu zabezpieczeń. W budynkach jednorodzinnych panele montuje się najczęściej na połaci dachowej skierowanej na południe lub południowy zachód, przy kącie nachylenia od 30° do 45°.
Parametry techniczne paneli
Podstawowym parametrem panelu fotowoltaicznego jest jego moc szczytowa (Wp — wat peak), mierzona w warunkach standardowych STC (napromieniowanie 1000 W/m², temperatura ogniwa 25°C). Dostępne na rynku moduły monokrystaliczne PERC osiągają sprawność w zakresie 20–23%, a topowe ogniwa TOPCon lub HJT — powyżej 23%.
Na dobór ilości paneli wpływa:
- roczne zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym,
- dostępna powierzchnia dachu i jego orientacja,
- lokalne nasłonecznienie (w Polsce średnia roczna suma promieniowania wynosi od ok. 950 do 1150 kWh/m²),
- planowane dodatkowe obciążenia (pompa ciepła, ładowarka EV).
Przeciętny dom jednorodzinny zużywający od 3500 do 5000 kWh rocznie wymaga instalacji o mocy od 5 do 8 kWp, zajmującej powierzchnię od 25 do 40 m² dachu.
Falownik — rodzaje i znaczenie
Falownik przetwarza prąd stały (DC) produkowany przez panele na prąd przemienny (AC) zgodny z parametrami sieci. Wyróżnia się trzy główne rodzaje:
- Falownik centralny (string inverter) — obsługuje cały ciąg paneli. Ekonomiczne rozwiązanie dla instalacji bez zacienienia.
- Mikrofalowniki — montowane przy każdym panelu, optymalizują pracę indywidualnie. Przydatne przy częściowym zacienieniu lub złożonej geometrii dachu.
- Optymalizatory mocy + falownik centralny — kompromis łączący zalety obu podejść.
Formalności przy przyłączeniu do sieci
Prosument zamierzający podłączyć instalację do sieci dystrybucyjnej zobowiązany jest złożyć wniosek o określenie warunków przyłączenia do lokalnego operatora systemu dystrybucyjnego (OSD). W Polsce operatorami są m.in. Tauron Dystrybucja, Energa-Operator, PGE Dystrybucja, Enea Operator i innogy Stoen Operator.
Dla instalacji o mocy do 50 kW procedura jest uproszczona — operator ma 30 dni na wydanie warunków przyłączenia. Montaż musi wykonać podmiot wpisany do rejestru certyfikowanych instalatorów prowadzonego przez Urząd Dozoru Technicznego (UDT), dostępnego na stronie udt.gov.pl.
System rozliczeń net-billing
Od 1 kwietnia 2022 r. nowi prosumenci rozliczani są w systemie net-billing. Zasada działania:
- Energia produkowana przez instalację konsumowana jest na bieżąco w pierwszej kolejności.
- Nadwyżka oddawana do sieci wyceniana jest według cen z rynku bilansującego (RB) obowiązujących w danej godzinie.
- Prosument może pobierać energię z sieci, płacąc standardowe stawki taryfowe.
- Środki zgromadzone na koncie prosumenckim ważne są przez 12 miesięcy.
Różnica wobec net-meeringu
Poprzedni system (net-meering) pozwalał na „wymianę" kilowatogodzin 1:1 z bonifikatą za straty sieciowe. Net-billing oparty jest na wartości pieniężnej, co przy niskich cenach rynkowych może zmniejszać atrakcyjność nadprodukcji w godzinach szczytowego nasłonecznienia (tzw. efekt kaczki).
Magazynowanie energii jako uzupełnienie
Coraz więcej właścicieli instalacji PV decyduje się na połączenie paneli z bateryjnym magazynem energii (BESS). Pozwala to na wykorzystanie nadwyżek wyprodukowanych w ciągu dnia wieczorem i nocą. Typowe pojemności domowych akumulatorów wynoszą od 5 do 15 kWh. Żywotność ogniw LFP (litowo-żelazowo-fosforanowych) szacowana jest na ponad 3000 cykli ładowania.
Dane techniczne podane w artykule mają charakter orientacyjny. Dobór instalacji wymaga indywidualnej analizy warunków budynku i zużycia energii. Informacje o programach wsparcia należy weryfikować w aktualnych komunikatach NFOŚiGW oraz właściwego OSD.